Sayfalar

2 Ekim 2011 Pazar

Aile üzerine düşüncelerim


Aile üzerine düşünceler

Ben aile yaşamı ve akraba çevresi içinde bulunmuş biri olarak aile üzerine bazı gözlemlerimi ve düşüncelerimi paylaşmak istiyorum, ben evli olmayan biri olarak ve aile yaşantısına çok ortak olmayan biri olarak bu yazıyı yazmaya başlıyorum.

Aile üzerine gözlemlerde bulundum, aile üzerine çeşitli bilim dallarının aileye bakışını okudum, ama dediğim gibi aile yaşamının içinde olup da çok aile ilişkilerinde bulunmayan, sorumluluk almayan biri olarak yazacağım bu yazıyı.

Bir aile kimlerden oluşur? Aile içi ilişkiler düzenleyen yönetimler nelerdir?

Çoğu kişinin aklına aile deyince, anne ve babanın olduğu, kardeşlerin, nenelerin ve dedelerin olduğu bir oluşum aklına gelir. Yeryüzünde çeşitli aile oluşumları varmış -babanın olmadığı bir aile, kadının birden çok erkekle evlendiği aile- benim gördüğüm çoğu aile oluşumları benim aileme benzer aile oluşumları idi -benim ailem, anne, baba, kardeş, nene -. Ve çeşitli aile içi yönetimler var: diktatör aile, baskıcı aile, ilgisiz aile, demokratik eşit aile gibi- benim gördüğüm aile yönetimleri çoğunlukla demokratik eşit olmayan aileler.

Kişiler evlilik kararlarını nasıl alırlar?

Kişiler evlenme kararlarını farklı beklentiler ve farklı duygular içinde alırlar. Bazı şartlarda verilen kararların çok sağlıklı olmadığı düşüncesindeyim. Sağlıklı bir evlilik kararı nasıl alınır, hangi şartlar içinde, hangi kişiler alabilir.

Hangi şartlarda ve hangi kişilikteki insanlar sağlıklı olmayan kararlar alır.
Kapalı ortamlarda kız ve erkeğin tanışıp buluşabileçeği rahat serbest zaman geçirebileçeği ortamların olmaması kişilerin kendini tanıması ve karşı cinsi tanıması için hiç uygun bir ortam değildir. Bazı kızlar evden kaçmak için evlenir, bıkmıştır baba, abi baskısından, belli yaştan sonra da çevre baskısından. Bu durumdan kurtulmak için evlenme kararı alır, erkekler içinde pek farklı değildir durum. Dul bir kadın ise çevrenin verdiği rahatsız bakışlardan dolayı hiç istemediği bir evlilik yapabilmekte. Erkek annesine baktırmak için evlenebilmekte. Cinsel yaşam bir toplumda sorun olarak görüldüğünde, engellendiğinde -seven iki kişinin birlikteliği ile, fuhuş şeklinde yaşanan cinsel birliktelik ayrı tutulmalı kesinlikle- kişiler çoğunlukla cinsellik ihtiyaçları için evlilik kararı almakta. 30-35 yaş arası kızlarda gözlemlemekte olduğum bir durum var, çocuk sahibi olmak için öylesine bir erkekle evlilik kararı almakta -Kızlarda annelik duyguları ağır basmakta herhalde-. Işi güçü yolunda gitmeyen, hayatında istediğini o anda başaramayan bir kişi kendini rahatlatmak/kaçış olarak evlilik kararı alabilmekte.

Sağlıklı olan bir evlilik kararı şöyle olabilir,
Kız ve erkeklerin rahatca/kolayca tanışabildiği kolayca iletişime girdiği ve rahatca zaman geçirebildikleri ortamlarda bir birini tanımaları önemli, hiç bir aile ve çevre baskısının olmaması ve ilk başta iki cinsinde bir birinden beklenti içinde olmaması kendilerini rahatca ifade etmelerine imkan tanır, böyle ortamlarda erkek kızları tanır, kızda erkekleri tanır, erkek kendini tanır, duygularını tanır, karşı cinsin beklentilerini isteklerini tanır, bu ortamlarda bakışmalar yavaştan yakınlaşmalar, ilk kaçamak bakışlar, sağlıklı bir ilişkiye başlarken bunlar önemlidir. Değişik ortamlarda birşeyler baylaştıkca kişiler kendilerini tanırlar ve karşı cinsi tanırlar bu şartlarda kız ve erkek bir birine yakınlaşmaa başlar ve ilk aşama olan flört aşaması başlar bu aşamada ciftler birinin duygularını tartar. Ilişkiye başlandığında ciftler bir birleriyle bolca zaman geçirmeleri gerek, bu aşamada bir birlerinin isteklerini ve beklentilerine karşılık verip veremiyeçeğini tartarlar. Evlilik kararı verebilmek için bir müddet evlilik provası yapabilirler, birlikte aynı evde kalabilirler, cinsel anlamda bir birini tanımaları/uyumlu olup olmadıklarını öğrenmeleri gerek. Tüm bunlardan sonra bir evlilik kararı vermek daha doğru olur diye düşünüyorum.

Ailenin oluşturan etmenler nelerdir?
Evlenen kişiler, evliliğin bir tek cinselliğe, bir tek ekonomik güce dayandırılamaz olduğunu bilinmeli, ekonomi bir ailede olması gerekir ama bunun yanında bir insan aileden beklediği başka şeylerin var olduğunu bilinmeli, bunlar; güvenliktir, sorunlara ortak baş edebilme kabiliyeti göstermektir, o ailede bulunmaktan zaman geçirmekten keyif almaktır, paylaşımda bulunma kabiliyetini göstermektir.

Evlenen kadın ve erkek evlilikten nasıl bir beklenti içinde olmalıdır?
Sorunsuz bir aile ve çok mutlu olacağı bir aile beklentisi içinde mi, yoksa aile oluşturmak için çabalamak gerekir gibi bir düşüncesimi var. Sorunsuz bir aile ve çok mutlu bir aile beklentisi içinde olan kişiler başta bu beklentilerini bulamadıklarında hayal kırıklıkları yaşarlar, bu kişiler aile yaşamını çok bilmeden aile hayatı kuran kişilerdir -Öğretim görevlisi Prof bir bayan şöyle bir öneri getirmişti bir sempozyumda evlilik öncesinde evlenen kadın ve erkek bir aylık evlilik kampına katılmalı dedi- (şuan da, bazı pilot bölgelerde buna benzer bir uygulama yapılmakta)
Çoğunlukla Kadın ve erkek evlendiklerinde sorunlarla karşılaşırlar bu sorunları aştıklarında birlikteliklerin daha da güçlendiğine inanıyorum.
Başlıca sorunlar şunlardır;
Mesela Türkiye'de gelin kaynana sorunları çok fazla oluyor, aileler çok fazla karışıyor yeni evlilerin işine, karışmalarının nedeni belkide kendi istek ve arzularını zamanında karşılayamamış olmaları, belkide gelin kaynana ilişkisinde erkeğin annesi evlendiği kadınla oğlunu duygusal anlamda paylaşmaktan duyduğu rahatsızlık.
İnançların, adetlerin uyuşmaması, gelin görümce çekememezliği, ekonomik nedenlerin kötü olması, ve zamanla sorunlar farklı boyutlar alarak devam edip giden, bu sorunlar evliliğin ilk başlarında başlayabilir.
Bu sorunlara karşı kadın ve erkeğin verdiği ortak tepkiler ve ortak alabildiği tutumlar önemlidir, bu sorunlara verilen cevaplar başarılı olmaz ise, kişiler yıpranmaya başlar, evlilik yıpranmaya başlar. Eşler sorunlara ortak çözümler üretemez ise, zamanla şular olabilir, aynı evde oldukları halde bir birinden bağımsız hareket etmeye başlarlar, bazen bir eşin baskın çıkması sonucu bastırılan kişi köşesine çekilir, böyle durumlarda eşle aynı evde oldukları halde bir birlerine yapancılaşırlar, çocukları var ise çocuklarının aile ortamını korumak için bu duruma katlanırlar, bu katlanmayı genelde kadınlar yapıyor, yaş ilerledikçe onları bir nebze olsa bir arada tutan cinsellikte ortadan kalktıktan sonra hepten yabancılaşırlar bir birine.


Aile içi ilişkiler ve etkileri.
Sağlıklı bir aile nasıl olmalı?

Ailenin temelini kadın ve erkek nasıl oluşturdu ise dünya ya gelen çocuklarda bu durumdan etkileniyorlar -olumlu veya olumsuz-. Şunu gördüm, iyi oluşmayan aile temelinden sonra aynı ailede dünyaya gelen iki çocuktan biri kendi hayatını iyi anlamda oluştura bilirken, iki kişinin aynı ortamda yetişmesine karşı, iki kişide aynı etkilenmeyi göstermiyor -insanlar doğuştan birbirinden farklı doğuyor, mesela bazı benlikler doğuştan kaygı ile daha kolay baş edebiliyor-, anne ve baba olan kişiler yaşadıkları sorunları çözemeyince, çekirdek aile ile yakın akrabaları arasında yaşanan çatışmalar çözülmeyince, bu durum çocuklara da yansıyor/yansıtıyorlar ve çocuklar bu yaşanan karmaşanın içinde kafaları karışıp kalıyor, çocuk bu durumları anlamaya çalışıyor ama bir yere oturtamıyor, çocuğun aradığı güvenli bir ortam, sevgi ortamı oluşamıyor, çocukta içinde devamlı bu sorunları düşünebiliyor -mesela ilkokula giden bir çocuk var diyelim ve bu çocuğun nenesi ve annesi evde kavga ediyor diyelim, bu uzun süre devam eden bir süreç diyelim, çocuğa okulda öğretmen bazı bilgiler verir -matematik, müzik gibi- çocuk okulda bulunduğu sırada devamlı anne ve nenesinin durumunu düşünmektedir, bu durumda olan çocuk anlatılan derslere dikkatini veremez, çünkü bir çocuğun ilk beklediği şeylerden biri kendini güvende hissetmesidir, huzurlu bir ortamdır, bilgi alımı bu ihtiyaçlar karşılanmadan, sağlıklı bir bilgi alımı gelmiyor -öğretmenin bu durumun farkına varmış olması gerekir ve gerekli yerlere başvurup bu durumun aşılması için çalışması gerekir, öğretmenin görevi sağlıklı birey yetiştirmek değil mi- bu karmaşıklık çocukta ilerideki ilişkilerinde başarısızlık göstermesine de neden olabiliyor, bazı durumlarda da bu karmaşıklık içindeki çocuğun ailesini ve çevresini, kültürünü sorgulamasına neden olabiliyor, çünkü insan sıkıntı ve zorlanmaya çok gelemiyor, insan belirsizlik/karmaşa ortamından hoşlanmadığından karmaşa ortamını anlamaya, hayatı nasıl belirli hale getiririm diye çabalıyor, ailesini ve çevresini sorgulamaya başlıyor, yalnız kalmak pahasına bile, belkide hayatı anlamak isteği kişide daha ağır basıyor, bir çok kişi hayatı anlayamadığından ötürü kaygı yaşıyor, kaygı kişide rahatsızlıklar meydana getiriyor... kaygı yaşamamak kişi için önemlidir...

Sağlıklı bir ailenin kurulabilmesi için, kişilerin bir arada yaşaması sağlıklı aile olması için yeterli değildir, temel ihtiyaçların karşılanması yeterli değildir - aynı kan bağından gelmesi de sağlıklı aile oluşumu için yeterli değildir- bundan başka bazı şartların olması gerekir, bunlar: güvenli bir ortam, eşit ilişkiler, adaletli bir yapı, İnsani gereksinmelerini karşılaya bildiği bir ortam da olmalı. Bu gereksinmeler: kendini bir yere ait hissetme, kendini değerli hissetme -kişinin isteklerine önem verilmesi-, kendini gerçekleştirebildiği, bir şeyleri ortaya koyabildiği bir ortam. Maddi ve manevi paylaşımın olması gerekir, ama böyle şeylerin olmadığı aileler vardır, böyle olmayan aileler aile değil mi o zaman aile ama nasıl bir aile, bazı ailelerde kişi kendini devamlı huzursuz bir ortamda hisseder bu ortamda çeşitli şiddet biçimleri uygulanmaktadır, kişinin fikirlerine değer verilmez, eşitlik gibi şeylere değer verilmez, çevrenin yüzeysel görüşlerine değer verilir, kişiler bu ailede isteklerini yapamazlar, devamlı ertelerler, bastırırlar. Bu ailede, sen bu aileye aitsin denir ama aile bireyleri bir birinin önceliklerine, düşüncelerine, arzularını anlayamadıklarından veya anlıyorlar da çeşitli önyargıları yüzünden veya çevre neder gibi şeyleri dikkate aldığından bu durumları dikkate almazlar ve kişi kendini bulunduğu aileye ait hissedemez, böyle davranışların oluşmasını etkileyen psikolojik etkenlerin olduğu gibi, bu aileler davranışlarını çeşitli kaynaklardan alırlar, mesela neden kadınları ikinci planda tutuyorsun dediğimde, neden kadın ve erkek ayrı oturuyor, neden erkeklerde bekâret sorunu yok dedimde. Bu davranışlarda bulunan kişiler şöyle cevaplar verirler genelde, şu büyümüz öyle diyor, veli böyle demiş, seyyid efendi böyle diyor, şu mezhebin önde geleni böyle demiş, şu hadis böyle demiş diyor bana, bu kişilerin dayandığı kaynaklar Kuranı Kerim imiş, bende karşı tarafın beni dinleyeceğini hissettiğimde diyorum ki, bak bakalım Kurana böyle şeyler geçiyor mu, veli nemiş, seyyid neymiş, mezhep neymiş, hadis neymiş, yok böyle şeyler diyorum, ama benim dememe bakma kendin araştırman gerek diyorum.

Bazı ailede aile içinde ayrımcılık yapılmak da, bu ayrımcılık bazı adet ve örflerle desteklenmekte ve doğal bir şeymiş gibi algılanmakta, mesela bir genç erkek geçe dışarı arkadaşları ile çıkabilirken, genç kadının (genelde genç kız derler, kadın kız ayrımının nedeni ne?) arkadaşları ile dışarı gezmeye çıkamıyor... Erkeklere daha fazla sorumluluk yüklenmekte, erkek soyu devam ettiren kişi olarak görülmekte, erkek kız kardeşinin namusundan sorumluymuş gibi sözler söylenmekte.... bunlar ayrımcılıktır. Genç kadının bu engellenmeler karşısında kalması sonucu sıkıntılar yaşar, erkekte kaldıramayacağı sorumluluklar yüklendiği için de aynı sıkıntıları yaşar. İki kişide öfkeli, sinirli bir ruh hali içinde yaşar, bu durumlar adeta genç erkek ve genç kadının bir birlerini -insanlar sosyal ortamlarda kendisini de tanır- tanımamalarına karşı yapılan bir durum gibi geliyor, bu durum sonucunda birbirlerini -karşı cinsi- tanımayan genç erkek ve genç kadının ilişkileri sorumlu geçmeye başlayabilir.

Karşılaşılan sorunlara verilen tepkiler uzun süre sonra adetleri meydana getirir, mesela bir mahallede genç kadının geçe dışarı arkadaşları ile çıkması komşular tarafından normal karşılanmıyor diyelim, bu normal karşılanmayan durum anneye ve babaya iletilmekte diyelim, sonra genç kadın dışarı çıktığında bu mahalledeki erkekler sözlü tacizde ve rahatsız edici bakışlarda bulunuyor diyelim, böyle durumlarla bulunduğum bazı çevrelerde karşılaştım, sonra anne ve baba genç kadına zarar gelecek endişesi ile tedbir almaya başlar -soruna çözüm üretmek için kolları sıvar-, burada aldığı tedbir iki çeşit olabilir biri genç kadının doğasına- kadınlığına, insanlığına aykırı olarak eve kapatır, sosyal hayattan dışlar, kadın olduğu belli olmaması için, kafasına başörtüsü taktırır, uzun çarşaflar giyindirmeye başlar... bir başka anne ve baba da başta belirttiğim soruna karşı farklı bir önlem alır (Hiç unutmam, 70 yaşlarında bir kadın bir şey anlatmıştı (şuan 74 yaşında), bu 70 yaşlarındaki kadının genç kızı 16 yaşlarında iken geçe eğlencesine gitmiş ve genç kız orada oyunlar oynamış, eğlenmiş, bu eğlencede bulunan genç bir erkek ertesi gün genç kadının annesine gelmiş demiş ki senin kızın akşam çok oynadı demiş, o zaman 40 yaşında olan kadın demiş ki kızım ne iyi yapmış eğlenmiş, kızdır oynar demiş, anneye bu sözü eden erkekte şuan 48 yaş çıvarındaymış ve bir aile kuramamış biriymiş), tedbirlerden biri çevresine karşı genç kadının durumunu savunacak bu durumdan dolayı kınanmaktan korkmayacak, bu çevrede bulunan anne ve baba sosyal ortamda dışlanmaya maruz kalabilir, bu dışlanmaya katlanacak, dışlanma karşısında kendi gibi hareket edenlerle birliktelikler kuracaktır, anne ve babanın en zor baş etmesi gereken ise senelerce bu ortamda bulunmaktan dolayı kafalarında oluşturdukları inançlarla baş edebilmeleridir, kişiyi belli bir süreden sonra oluşturdukları inançları onu o yapan şeyler olmaya başlıyor, çoğu zaman kişiler inançlarını sorgulamadan oluşturuyorlar, ve belli bir yaştan sonra bu inançları sorgulayacak cesareti de gösteremiyorlar, değişimden yana olamıyorlar, değişimin belli bir yaştan sonra sevilmemesinin nedeni de, değişimin belirsizlikler getirmesi, yeni karşılaşılacak durumun sonuçlarının nasıl olacağını bilememek endişesi vardır. Diğer çözüm yolunu seçen aile ise genç erkeklerin sözlü ve fiziksel tacizine karşı emniyet güçlerini arayaçaktır ve yardım isteyecektir, bu durumdan şikâyetçi olup çözüm üretmeye çalışan derneklere başvuracaktır, onlarla hareket edecektir, mahallede yeterli aydınlatma yok ise aydınlatmayı sağlamak için belediyeye başvura çaktır ve genç kadının arkadaşları ile dışarı çıkmasına güvenli bir ortam sağlamaya çalışacaktır. Olaylar karşısında verdiğimiz tepkiler zamanla kişiliğimizi oluşturur ve zamanla da adetlerimizi, çoğunluk aynı tepkileri vermeye başlarsa kültürü oluşturur, biz nasıl bir kültürü oluşturmak istiyoruz? Benim oluşturmak istediğim kültür genç kadınların ve genç erkeklerin tüm önyargılardan uzak, tüm kısıtlamalardan uzak kişilik oluşumu ve bu kişiliklerin oluşturduğu birliktelikler ve bu birlikteliklerin sonucunda oluşacak sağlıklı aile.

Öğrenme bir hayat boyu sürer, insanlar cevaplar ararlar hayatla ilgili, küçüklükten başlar daha bu cevap arayışları bazı kişiler zamanla bu arayışlarını çeşitli nedenlerle yitirirler veya her şeye bir kulp bulmaya alışırlar. Çocuk, anne ve babasından birçok bilgi edinir, anne ve baba çocuklarını çoğunlukla kendi istedikleri gibi yetiştirme eğilimindedir, bazı anne ve baba kendi hayatlarından şikayet ettikleri halde çocuklarının hayatlarına şekil vermeye çalışırlar neden böyle yaparlar, hayata kendilerinden bir miras bırakmaya mı çalışmaktadır, yoksa kendi tecrübe ettikleri hayattan başka hayatları var olamayaçağınımı düşünmekteler. Bazı anne ve babalarda veya aile büyükleri çocuklarını bulundukları çevreye uyum sağlayacak kişiler olarak yetiştirmeye çalışırlar, bunu yaparken söyle bir gerekçe öne sürerler, toplumdan dışlanma çocuğum, herkesin gittiği yoldan git, burada çocuğunu koruma çabası vardır, ama herkesin kendi yaşamını oluşturmak gibi bir isteği/arzusu olduğunu bilmezler. Herkes kendi yaptığından sorumlu ise herkes de kendi yaşamını serbestçe oluştura bilmeli, kendi özgürlüğünü bir başkasına devretmemeli kişi (kendi seçimlerini yapmak kişiyi devamlı kaygıya düşürür ama bir başkasının kendi adına verdiği karardan ötürü yanlışa düşmesi sonucu duyacağı kaygı iki kat olur diye düşünüyorum, birisinin başkası yerine verdiği kararın sorumluluğu alması da büyük bir yüktür).
Ben baba olmadığım için çocuk büyütürken nasıl duygular içinde olurum bilemiyorum ama düşüncem çocuğun en temel gereksinmesi olan sevgiyi koşulsuz, karşılıksız, karşılaştırma yapmaksızın vermeye çalışacağım, gerçekleştiremediğim hayallerimi çocuk üzerinde gerçekleştirmeye çalışmayacağım. Şöyle bir duruma maruz bırakmayaçağım çocuğumu; herkes kendi gelişimi içinde alabildiği sorumluluklar çerçevesinde sorumluluk alır. Bazı kişiler vardır ki, çocuklarını fazla bir sorumluluk almaya koşullandırırlar, mesela bakan olan bir babanın çocuğunun da bakan olması beklenebiliyor, çocuk bir marangozhanede çalıştığında ve işe gidip gelen ailesi ile vakit geçirmekten hoşlanan bir insan olması küçümsenmekte, bakan olma sorumluluğunu alamayan kişi zorla bakan olduğunda bu kişi bu mesleğin verdiği sorumluluk altında ezilmeye başlar, görevin verdiği gereksinmeleri yapamaz ise ve görevin gerekliliklerini taşıyamaz ise hayatı bir trajediye dönüşür. Ben böyle durumlar içine sokmayacağım çocuğumu, şiddetten uzak bir aile sağlamaya, kendini tanıması için ve çocuğun değerlerinin serbestçe oluşmasını sağlayacak ortamı yaratmaya çalışacağım.
Anne, baba veya aileyi kimler oluşturmuş ise çocuklarına karşı laik olmalıdır, çünkü böyle olunduğunda kişi serbestçe sorgulayarak kendi inancını en iyi şekilde seçer, anne ve babasının inançlarını benimsemek zorunda bırakılmamalı, sırf anne ve babası istediği diye oluşturduğu inançlar sorgulanmadan alındığı için yanlış alınma ihtimali vardır, inançları öylesine oluşmuştur, veya inançları, düşünceleri oluşurken anne, baba veya aileyi kimler oluşturmuş ise bunların baskısı altında oluşan inanç güçlünün altında oluşan inanç, çocuğun daha sonraki hayatında da güçlü olana itaat anlayışı gelişebilir, güç değiştiğinde fikirde değişir, bu hayatı anlamsız bir şekilde yaşamaya neden olur, kişi kendi kişiliğini bir türlü oluşturamaz. Soyut kavramları anlama yaşına gelmeyen çocuklara, bazı anne ve babalar çocuklarına kendi istemedikleri davranışlara engel olmak için, şöyle söylemlerde bulunduklarına tanık oldum, günah oğlum, haram bu oğlum, Allah cezalandırır bak oğlum gibi şeyler diyorlar, bu çok açımasız bir davranış geliyor bana. Ergenlik yaşına gelmiş çocuğuna, her anne ve baba şöyle diyebilmeli: her edindiğin bilgiyi sorgula bu anne ve babandan gelse bile, anne ve baban hatalı davrandı ise söylemekten çekinme, çünkü biz de kendimizi, hayatı anlama peşindeyiz, bir ömür boyu süren anlam arama mücadelesi içindeyiz, her şeyi bilemeyiz diyebilmeli. Böyle bir davranış çocuğun ileriki yaşamında hataya düşme olasılığını azaltır, kolayca şarlatanların eline düşmez, itaatkâr bir çocuk ileriki yaşamında sıkıntılar çekebilir, hakkını arayamaz, her denene inanabilir. Bu durumdan şöyle bir sonuç çıkarabilirim, bir ülkede aile yaşamı nasıl ise, ülke yönetimi de o şekilde oluşur.

Ailede birlikte bir şeylerin paylaşılması ne güzeldir, birlikte paylaşılan duygular, bir birine destek olmak ne güzeldir, insan zaman zaman güçsüz duruma düşmekte, düştüğünde kalkması için ailesinin destek çıkması ne güzeldir, kişinin kendini yalnız hissetmemesi, bir yere ait olduğunu hissetmesi ne güzeldir. Ailede yaşayanlar sanki hepsi bir kişiymiş gibi davranmaya başladıklarında sıkıntılar meydana geliyor, bir birinin yerine karar almalar gibi... ailede kişi bireysellini yitirmemeli, kişilerin kendi fikirleri olduğunu ve kişilerin kendi doğruları olduğunu ailede yaşayanlar bilmeli, bunu böyle kabul etmeli. Kişiler de güzel duygular için, doğrularından, tarafsız bakış açılarını kaybetmeden yaşamlarını aile içinde sürdürmelidirler, ailedeki kişiler bu durumu desteklemelidir.
Bazı anne ve babalar çocuklarına daha küçüklükten iki yüzlülüğü gösteriyorlar, anne ve babalar çocuklarına evde farklı davranıyor, akraba eş dost arasında farklı davranıyorlar, aynı olayı iki yerde farklı sergiliyorlar ve böyle davranmaları gerektiğini çocuklarına da söylüyorlar ve bazı anne ve babalar çocukları haksız olsa bile çocukları oldukları için çevreye karşı çocuklarını desteklerler, bu durumun şöyle bir olumsuzluğu olabilir; çocuk büyüdüğünde hep ben haklıyım demeye başlayabilir. Bu annenin gösterdiği sevgi değildir, sevgide ayrımcılık yoktur -gerçekleri göstermek vardır- iki yüzlülük yoktur.

Şu durumu dikkat çekmek istiyorum, genellikle anneler çocuklarına çok düşkün olurlar -annelerin çok yoğun olarak verdikleri inanılmaz bir emek vardır, bundan dolayımıdır- özellikle anneler çocuklarının küçük düşürülmesinden, aşağılanmasından, çocuklarının bir işe yaramadığını görmek anneleri çok üzüyor, çocukları yüzünden hiç bir anne suçlanmamalı, bu durum annelere çok ağır gelmekte, büyük bir çelişki yaşarlar içlerinde, yaşanan çelişkiler psikolojik rahatsızlıkların baş göstermesine neden olabilir.

Aile fertleri seneler içerisinde çeşitli görevler üstlenirler, çeşitli roller alırlar, anne ve baba çocuğu için belli bir yaşta emek sarfeder, sonra çocuk büyüdüğünde anne ve babası sağ ise o anne ve babası için bir emek sarfeder. Genelde anne ve baba çocuğuna nasıl davrandı ise çocukluğunda ve gençliğinde çocukta büyüdüğünde öyle davranıyor anne ve babasına. 65 yaşından sonra ki kişilere yaşlı deniyor, ama ben şunu gördüm çoğunlukla 50 yaşlarına gelen kişiler kendilerine yaşlandık artık gibi şeyler diyorlar -belkide bunu hayattan bıktıkları için veya sorumluluklarını hafifletmek için diyorlar- bu kişilerin çocukları da bu durumu destekliyorlar -onlarda anne ve babasının kendi hayatlarına fazla karışmasını istemediklerinden diyorlar- yaşlılar bir köşede otursun sesini çıkarmasın fazla, yemek yapabiliyorsa yapsın, torun varsa baksın, hayattan elini ayağını çekmeye başlıyor çoğu 50 - 60 yaşlarında ki kişiler sosyalliklerini tamamen yitirmeye başlıyorlar.
google Türkiye de görsellerde şöyle bir arama yaptım, "yaşlı/yaşlılar/yaşlı insan" yazdım resimlere baktığımda buruşmuş yüzler yalnız başına kişiler, hüzünlü yüzler gördüm, sonra google İngiliz de görsellerde arama yaptım, "old/old people" yazdım daha sosyal ortamlarda çekilmiş resimler, gülen yüzler, iş başında kişiler, elele erkek ve kadın, yürüyüş yapan kişiler gördüm.
İnsan bedenen güçsüz bir duruma düşmeye başlar, beyin bu duruma paralel bir düşüş göstermez, yaşlı kişinin anlaması asla düşmez, 27 yaşında bir genç yeni bir konuyu bir kere okumakta anlar ve bu okumayı yarım saate yapsın diyelim, 65 yaşında ki kişide iki üç okumada anlayabilir ve bu okumayı bir saate yapabilir. ama anlamada sorun yoktur. yaşlılarda anlama sorunu var diyorsak bu sakat bir düşüncedir. Ben insanın yaşlandıkça beyninin daha iyi şekillendiğine veya beyninin yaşlandıkça daha çok karıştığına inanıyorum -iki uçlu bir durum var burada- yaşlandıkça kendi bütünlüğünü daha iyi tamamlama imkanı vardır kişinin.

Duran Aydoğmuş


24 Eylül 2011 Cumartesi

Bireysel ve Toplumsal abartma, duyarsızlık, şikayet yarışı, şiddet eylemi içindeki kişilikler, kitleler ve toplumlar ve bu durumların nedenleri üzerine alıntılarım


Bireysel ve Toplumsal abartma, duyarsızlık, şikayet yarışı, şiddet eylemindeki içindeki kişilikler, kitleler ve toplumlar ve bu durumların nedenleri. Benim bakış açımdan ortaya çıkan bir derleme oldu, düşüncelerim çercevesinde şekillendi alıntılar,
---

“Büyük Filozof bizim Lâtin eğitimimizle hayat arasındaki gittikçe artan farklılığı görerek şu sonuca varıyor:
“Küçüklük, çocukluk ve gençlik yaşlarına özgü öğretim ve eğitimin üç safhasında, kitaplar aracılığıyla sıralar üzerinde, nazari ve okul hazırlıkları yalnız sınav için, sınıf geçmek için, diploma almak için uzatılmış ve çoğaltılmıştır. En kötü araçlarla doğaya aykırı ve topluma zıt bir rejim, deneye dayalı öğrenim gecikmesiyle, gece yatılı hayatiyle, yapma idmanlar ve gereksiz şişirmelerle, zihin yormalarla devam etmiştir. Zamanı, yetişmiş bir adamın yapacağı görevleri dikkate almadan; biraz sonra gencin içine düşeceği maddi ve toplumsal çevreleri düşünmeden ve kendi nefsini savunmak, ayakta durabilmek için önceden hazırlamayı, silahlanmayı, olgunlaşmayı, gerektiren bir hayat kavgasını hesaba katmadan; bu türlü bir eğitim sistemi devam etmiştir. Bu en gerekli hazırlamayı, aklın, iradenin ve sinirlerin sağlamlığını kazandıran bilgileri bizim okullarımız öğrencilere veremiyor. Tam tersine genci gelecek için gerekli vasıflara sahip kılacağı yerde, bunlardan uzaklaştırıyor. Bu sebeple gencin geçim hayatına girmesi ve ameli faaliyet sahasında işe başlama siyle birlikte onun yaşamında zorlanmasına ve sendelemelerine yol açılmış oluyor. Bu hallerden ezilmiş ve uzun zaman kırgın bir durumda yaşayan genç için hayat sert ve tehlikeli bir sınav olur. Ruhsal ve zihinsel denge böyle bir sınavda bozulur ve bir daha da düzelememek tehlikesine düşer. Bu suretle birden bire tam bir hayal kırıklığı ortaya çıkmıştır, aldanmalar çoktur ve bu yanlış gidişlerin cezası fazla ağır olmuştur”(19)
Yukarıda açıklamalarımız bizi kitle psikolojisinden uzaklaştırmış mıdır? Elbette hayır. Kitlelerin ruhunda filizlenmiş ve yarın çiçek açacak olan düşünceleri, inançları anlamak için zeminin nasıl hazırlanmış olduğunu bilmemiz gerekir. Bir ülkede gençliğe verilen eğitimin şekli, o ülkenin kaderini önceden görmemizi sağlar. Bugünün nesline verilen öğretim ve eğitim en karamsar tahminleri doğrulamaktadır. Kitlelerin ruhu kısmen eğitim ve öğretim ile iyileşir veya bozulur. Ancak, şimdiki sistemin kitle ruhunu nasıl vücuda getirdiğini, ona nasıl şekil verdiğini kayıtsızlar ve tarafsızlar kitlesinin yavaş yavaş, ham hayalciler ve nutuk atıcılar tarafından yapılan bütün telkinlerin ardı sıra gitmeğe hazır büyük bir mutsuzlar ordusu durumuna geldiğini göstermek lâzımdır. Bugünkü okul, mutsuzlar ve anarşistler yetiştiriyor ve Lâtin kavimleri için çöküş saatlerini hazırlıyor. (sayfa 79 - 81)
  1. Tain, Le regime moderne, II. 1892 – Bu satırlar Tain'in yazdığı satırların aşağı yukarı sonuncusudur. Uzun deneyimlerinin sonuçlarını hayrete değer şekilde kısaca özetlemiştir. Bir milletin ruhu üzerine biraz tesir edebilmek için eğitim temel aracımızdır. Şimdiki öğretim ve eğitim tarzımızın ne zaman bir çökme unsuru olduğunu Fransa'da anlamaya başlayacak hemen hiç kimsenin bulunmaması ne kadar derin hayret veren bir haldir. Bu öğretim usulu gençliği yükseltecek yerde alçaltıyor ve bozuyor
Alıntı:
Kitleler Psikolojisi (yazar:Gustave Le Bon – 1841 doğdu 1931 öldü - , çeviren: Hasan İlhan, Alter yayıncılık, 2009)

---

Kitle insanını bize ruhsal sığlığı, zihinsel durgunluğuyla birey olarak betimler. Ardından bakış açısı genele doğru genişler, kitle insanının toplumsal öbek olarak ortak psikolojik özelliklerini belirler: Bir yaşam tasarımından ve kendini aşma yetisinden yoksunluğunu, derin bilgiye olan küçümsemesini, hiçbir üst kurum, hiçbir üstün değer tanımayışını. Kendisine dayatılmış olan kabataslak kavramların ötesine gidemeyen, daha beteri, gitme dileğinde olmayan, irdeleme gereksinimi duymayan, sorunsallığın varlığından habersiz, "tek boyutlu adamdır o. başkalarına hak vermeyeni ya da kendisine hak verilmesini istiyor değildir, düpedüz kendi görüşlerini başkalarına dayatmaya kararlıdır. Eski Yunan ve Roma temelinden gelen iki bir beş yüz yıllık Avrupa Kültürünü göz önünde tutan Ortega'nın gözünde günün kitle insanı "uygarlık tarihinin sahnesine kulislerinden süzülerek çıkmış bir ilkel adamdır":
"Şimdilerde ortalığa hakim olan vasat insanın uygarlaşma sürecini kendi başına taşıyabileceğini düşünmek hayalperestlik olur. Salt bugünkü uygarlığı koruma süreci son derece karmaşık bir iş ve sayılamayacak çok incelik gerektirmekte. Bu vasat insan onunla baş edemez, uygarlığın sunduğu birçok aygıtı kullanmayı öğrenmiş gerçi, ama doğasının özelliği uygarlığın ilkelerinden kökten habersiz oluşudur."
Hiçbir devirde olmadığı oranda güçlü bir kitle ile karşı karşıya bulunuyoruz, n'eyleyim ki, o kitle geleneksel kitleden farklı olarak kendi çerçevesine sıkışıp kalmış, hiçbir şeye, hiç kimseye hayrı dokunacak durumda değil kendi kendine yeterli olduğunu sanıyor, dik kafalı bir insan yığını."
"Toplumların yönetimini öyle bir insan türü ele geçirmiş bulunuyor ki, uygarlık ilkelerine karşı herhangi bir ilgisi yok. Oyalayıcı nesnelere, otomobillere ve benzeri birkaç şeye karşı ilgisi var. Ancak bu da uygarlıkla hiç mi hiç ilgisi olmadığını doğruluyor, çünkü o nesneler uygarlığın yalnızca ürünleridirler.

"Avrupa uluslarının önünde, iç yaşamlarında büyük zorluklarla, ekonomik, hukuksal ve kamu düzeni açısından sorunlarla dolu bir dönem var. Kitlelerin hâkimiyeti altında, Devletin bireyin, grubun özgürlüğünü ezerek, geleceği hepten tüketmesinden korkmayalım da ne yapalım?"

Alıntı:
Üsteki yazıyı sunuş kısmında aktaran Neyyire Gül Işık.
Jose Ortega y Gasset
'in Kitlelerin Ayaklanması, kitabından. (yazar kitlelerin ayaklanmasına 1927 yıllarında başlamış galiba makale tarzında yazılara sonra yazıyı geliştirmiş.)

-----


A
raştırmada öğrencilerin yüksek not alma değerlerinin önemi azaldıkça fonksiyonelolmayan tutumlarının arttığı; para, öğretmen ilgisi, dini inanç ve kendi iyiliği ve geleceği değerlerinin önem derecesi yükseldikçe fonksiyonelolmayan tutumlarının arttığı görülmektedir. Araştırma bulguları ıŞığı altında, toplumun cinsiyet rollerinin değerlerin belirlenmesinde egemen olduğu görülmektedir. Kızların değerlerine bakıldığında kişilerarası ilişkilere dayalı değerler olmakta, erkeklerin ise değerlerinin kendilerinin dışında gelişen olgularla ilgili olmaktadır. Öğrencilerin benlik algısının oluşmasında kendi gizil güçlerini dikkate almak yerine başkalarının onay ve desteğini alarak benlik algısı oluşturmaya kalkması üniversite öğrencilerinin içinde bulundukları gençlik döneminin kişiliğin oluşumunda oynadığı rollerden kaynaklanmaktadır. Ancak, araştırma sonucu bireyin düşüncelerinin kendi dışındaki faktörler tarafından ağırlıklı olarak belirlendiğini, bu faktörlerin, fonksiyonelolmayan tutum veya düşüncelerin oluşmasında önemli rol oynadığını göstermektedir. Ülkemizin eğitim sisteminin dış denetim odaklı bireyler  yetiştirmek üzerine kurulu yaklaşımının da öğrencilerin fonksiyonelolmayan tutumlar geliştirmelerine neden olduğu düşünülebilir. Fonksiyonelolmayan tutumların  sorgulanmadan, gerçekmiş gibi kabul edilmeleri ve dogmatik, mutlakiyetçi özellik göstermesi eğitim sistemimizin yetiştirdiği insan modeliyle benzerlik göstermektedir. . Eleştirel düşünmenin öğretim etkinliklerinde kullanılmaması öğrencilerin işlevsel olmaya düşünceleri kolaylıkla benimsemelerine neden olmuş olabilir.

Alıntı:
Üniversite Öğrencilerinin değerlerinin ve fonnksiyonel tutumlarının bazı değişkenler açısından irdelenmesi.
Yrd. Doç. Dr. Mehmet BİLGİN Ç.Ü. Eğitim Fakültesi Psikolojik Danışma ve Rehberlik A.B.D


Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitapları

Çağdaş eğitim, akılcı, bağımsız, sorgulamacı ve eleştirici düşünce yoluyla doğruyu arama anlayışına dayanır. Din kurumu ise her türlü tartışma ve sorgulamanın dışında kalan, katı bir inanç sistemi, kesin ve değişmez doğrular önermektedir. Böylece çağdaş laik okulla din arasında, hem anlayış hem öğretim yöntemi olarak açık bir çelişki bulunmaktadır. Bu bakımdan, ..Din Kültürü ve AhlAk Bilgisi" yaftası altında okullarımızda verdirdiğimiz <Müslümanlık' derslerinin kitaplarını da, biçimsel bir çerçeve içinde incelemek olanaksız görünüyor. Başka ders kitaplarına uyguladığımız ölçütler, bu kitapları eleştirmek için yetersiz kalacaklardır. Fiziksel yapılan dışında, bu kitapları, konunun getirdiği kendi özel ölçütleri çerçevesinde gözden geçirmek zorunda kalıyoruz.
Bu ders için uygun görülen ve açıkça "Sünni Müslümanlık, adı kullanılmadığı için seçilmiş bulunan <Din kültürü ve Ahlak" adı yanıltıcıdır. "Din Kültürü> adına, ilkokuldan başlayarak lise son sınıfa kadar hiçbir kitapta, din sözcüğünün kökeni, başka dillerdeki karşılığı, din kurumunun ortaya çıkışı, tek tanrılı dinler öncesindeki durum konularında açıklama yapılmamaktadır.

Alıntı:
(Prof. Dr. Jale Baysal, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Öğretim üyesi.)


---

Mezhep Kavramı ve Mezheplerin Doğuş sebepleri.
İslâm tarihi boyunca ortaya çıkan her mezhep, kendisinin, İslâm’ın en iyi temsil eden, en doğru, en sahih mezhep olduğunu iddia etmiştir. İnsanlar, kendi mezheplerini ön plana çıkartabilmek için, diğer mezhepleri kötülemek ihtiyacı hissetmişlerdir. Öyle ki, mezheplerin pek çoğunun lehinde ve aleyhinde hadisler uydurulmuştur. Her mezhebin mensupları, kendi mezheplerinin hak (doğru, gerçek, sahih) mezhep, diğer mezheplerin de bâtıl (gerçeğe uymayan, doğru ve sahih olmayan) mezhep olduğuna inanmışlardır.
Her mezhebin, Kur'ân'a uygun olan ve uygun olmayan görüş ve düşüncelerinin olması her zaman imkân dahilindedir. Çünkü, bütün mezhepler insan ürünü olan oluşumlardır.

*Halen Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’inde İslâm Mezhepleri Tarihi Anabilim Dalı başkanlığını yürütmekte ve İslâm Mezhepleri Tarihi ve Günümüz İslâm Dünyâsında Dinî Akımlar derslerini okutmaktadır.

---

Her şeyden önce komplo teorileri toplumsal ve siyasi olayları incelerken çok-nedenli (multi-causal) bir analize, farklı bakış açılarına açık birçok yönlülüğe ve eleştirelliğe izin vermezler. Herşeyin nedeni bellidir ve tektir. Castillon, “komplo teorileri yazan kişilerin sorunu hiçbir zaman haklı olmamaları değil, haklı oldukları zaman bile karmakarışık bir dünyayı tek bir boyuta indirme huylarıdır” der (2007: 324)
Metodolojik bir çerçeve içinde kurulan bir argüman ve beraberinde gelen eleştirel bir akıl yürütmeden söz etmemiz mümkün değildir. Sayısal ‘gerçeklikle’ uğraşmak bilimselliğin bir nevi somut kanıtı gibidir.


Chomsky’e göre komplo zihniyetine karşı kullanılacak en önemli metod kurumsal analiz yapabilmek, modern, kapitalist kurumların (şirket, devlet, medya organları vs.) çalışma mekanizmalarını ve birbirleriyle olan ilişkiler ağını çözebilmek, anlayabilmektir (1995). Bu aynı zamanda problemin kişiler veya çok ufak ölçekli gruplarla değil kurumların yapısıyla ilgili olduğunu anlamak demektir. Fakat bunun yanında özellikle ‘ulusal kriz’ zamanlarında ‘farklı olandan korkma’, ‘linç kültürü’, ‘tarihsel önyargıların tekrar ısıtılması’ ve ‘azınlık düşmanlığı’ gibi faşizme kayan özellikler ortaya çıktığında ‘çatlak’ sesler pek duyulmaz, duyulmadan bastırılır.


Alıntı:
Kerem Karaosmanoğlu (Yıldız Teknik Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Bölümü, Öğretim Görevlisi Dr.)

---

Saldırgan davranışlar, şiddet eylemleri, kargaşa, terör insanlara bedensel, ruhsal ve toplumsal olarak zarar veren etkenlerin başında yer alır.
Bu tip zararlı etkenlerden kurtulmak için insan, bir ucunda kaçma, bir ucunda savaşma bulunan geniş bir yelpaze içinde yer alan davranış kalıplarını kullanır. kalıplar arasında doğru, gerçekçi ve geçerli seçim yapmak, insanın kişilik yapısına, bilgisine, deneyimine, görgüsüne, kültürüne, toplumsal durumuna ve rolüne göre değişir.
Toplumsal zararlı etkilerin yol açtığı kızgınlık, kaygı, korku gibi eylem veren duygu durumumdan kurtulmak için akla uyurma, bastırma, gerileme, duygu yalıtımı, düşlem, soyutlama, yadsıma (inkâr), yansıtma gibi savunam düzenleri kullanan insanlar gerçeklerden kaçarak duyarsız, tepkisiz duruma gelirler. Buna karşılı, dışlaştırma, karşı saldırı, kötüleme, saplantı, takıntı, yön değiştirme gibi savunma düzenlerini kullanan insanlar da saldırgan davranışlar ve şiddet eylemlerine başvururlar.

Gençlik çağına özgü ruhsal yapısı ve engellerin aşılmasında, sorunların çözülmesinde <burada, hemen, tümüyle> biçiminde özetlenebilecek dürtüsel (impısive), saldırgan davranışları, alkol ve madde altkültürüne katılmasında önemli rol oynar. başka bir deyişle, genç engelleri, sorunları o anda bireysel açıdan, gerçekdışı düşünce içinde değerlendirir. bu yüzden, kaygı, korku ve öfke düzeyi yükselir. genç ya olumsuz duyguların yarattığı huzursuzluk ve tedirginlikten kurtulmak ya da bu olumsuz duyguları başkalarıyla paylaşmak için alkol madde altkültürü içine giderbilir.
Bağımlılığa yakın kişilik yapısı olanlar dürtülerinden, içgüdülerinden, kaynaklanan davranışları bastıramazlar, denetleyemezler, engelleyemezler, erteleyemezler


Alıntı:
Prof.Dr. Özcan Köknel'in,
Bireysel ve Toplumsal Şiddet, kitabından.

---
Zorla(n)ma ve yoksun bırak(ıl)ma, narsistin yaşadığı ve yaşattıklarının ana dokusunu oluşturur. Çoğu kez yıkıcı eylemlerinin hedefi, kendisinden yaş ve mesleki olarak alt kademede olan insanlardır. Bu davranışı, ebeveynin baskıcı tu- tumunun sadistik üst benliğine katılıp, güncel yaşamında benzer bir yön izlediğini gösterir.

Alıntı:
Narsisistik Kişilik Bozukluğu: Gelişim Süreçleri ve Yaşamı      Erol OZAN* - İsmet KIRKPINAR* - Nazan AYDIN* - Tülin FİDAN** - Meltem ORAL*
* Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı       ** Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Anabilim Dalı

---
Narsisist bağlılığın en tehlikeli sonucu akılsal yargıların çarpıtılmasıdır. Narsisist bağlılığın nesnesi, nesnel değer yargılarına vurularak değil benim bir parçam olduğu ya da benim olduğu için değerli (iyi, güzel, akıllı, vb.) sayılır. Narsisist değer yargısı, önyargılı ve yantutucudur.. Bu önyargı çoğunlukla şu ya da bu biçimde akla uydurulur.
Hastalıklı narsisizmdeyse narsisizmin nesnesi kişinin yaptığı ya da ürettiği bir şey değil sahipolduğu bir şeydir; örneğin bedeni, dış görünüşü, sağlığı, zenginliği vb. Bu tür narsisizmin hastalıklı oluşu burada tehlikesiz narsisizmde gördüğümüz denetleyici öğenin bulunmamasındandır. Başardığım bir şeyden ötürü değil de sahipolduğum bir nitelikten ötürü "büyük" sem o zaman, hiç kimseyle, hiçbir şeyle ilgilenmem, hiç bir çaba  göstermem gerekmez. Büyüklüğümü sürdürebilmek için kendimi gerçeklikten gitgide daha çok soyutlarım; tehlikeden daha iyi korunabilmek için kendime hayranlığımı daha da artırmak zorunda kalırım; öyle ki sonunda boş hayallerimin ürünü olarak kendine hayran olacak biçimde şişirilmiş bir Ben çıkar ortaya. Bu yüzden hastalıklı narsisizm kendi kendine sınır koymaz; sonuç olarak ilkel bir biçimde korkar. Başarmayı öğrenen kişi başkalarının da aynı şeyleri aynı yollarla başardığını bilir - narsisizmi yüzünden kendi başarılarının başkalarınınkinden üstün olduğuna insansa bile böyledir bu. Hiçbir şey başarmamış kişi başkalarının başarılarını değerlendirmekten çok uzaktır; bu yüzden de narsisit kendini beğenmişliği içinde gün geçtikçe daha çok gmülerek kendini çevresinden koparmaya, böylece herkesten soyutlamaya itilecektir.
Aşağıdaki tartışmanın özü kişisel narsisimin topluluk narsisizmine dönüşmesi olacaktır. topluluk narsisizmin biyolojik işlevine koşut olduğunu belirterek başlayabiliriz işe. Varlığını sürdürmek isteyen örgütlü bir topluluk açısından üyelerin narsisist enerjiyle yüklenmesi gereklidir. Topluluğun ayakta kalabilmesi, topluluk üyelerinin buna kendi yaşamları ölçüsünde, giderek yaşamlarından çok önem vermeleriyle sağlanır; dahası, o topluluğun üyeleri kendi topluluklarının öteki topluluklardan daha erdemli, daha üstün olduğuna inandırılmalıdırlar. Bu tür narsisist birikim olmazsa topluluğun ayakta kalmasını sağlayan gerekli enerji ya da topluluk uğruna yapılan özveriler büyük ölçüde azalır.
Topluluk narsissizmini yaratan öğeler arasında bireysel narsisizmle ilgili olarak ele aldığımız benzer olguları bulabiliriz. burada da narsisizmin tehlikesiz ve hastalıklı türleri arasında ayrım gözetebiliriz. Topluluk narsisizminin nesnesi herhangi bir şeyin başarılmasıysa, yukarıda incelenen diyalektik süreç aynıla yer alır. Yaratıcı bir şey başarma gereksinmesi topluluk tekbenciliğinin yarattığı dar çemberin kırılmasını, ilginin başarılmak istenen amaca yöneltilmesini zorunlu kılar. (Bir topluluğun amaçladığı başarı toprak ele geçirmekse gerçekten üretici bir çabanın getirdiği yararlı etki büyük ölçüde yok olaçaktır.) Öte yandan topluluk narsisizmin nesnesi topluluğun kendisi, görkemliliği, geçmişteki başarıları, üyelerinin bedensel sağlamlığıysa o zaman yukarıda sözü edilen karşıt eğilimler gelişmeyecek narsisist eğilimle bunun getirdiği tehlikeler gittikçe artacaktır. elbette gerçek yaşamda bu iki öğe çoğu zaman birbirine karışmış olarak görülür.
Topluluk narsisizminin şimdiye dek ele almadığımız başka bir toplumsal işlevi daha vardır. bir toplum, üyelerinin çoğunu ya da büyük bir kesimini yeterince besleyemiyorsa, toplumsal huzursuzluğu önleyebilmek için hastalıklı bir narsisizmle doyum sağlamak zorundadır onlara. Ekonomik ve kültürel açıdan yoksul olan insanlar için o topluluğun bir üyesi olmanın verdiği narsisit kıvanç tek - ve çoğu zaman çok etkili - bir doyum kaynağıdır. Yaşam kendilerine "ilginç" bir şey getirmediği, ilgilerini geliştirecek olanakları sağlayamadığı için bu insanlar aşırı bir narsisizm geliştirebilirler. bu olgunun en iyi örnekleri son yıllarda Hitler Almanya'sında, bügün de Amerika'nın Güney'inde görülen ırksal narsisizmdir. Her iki örnekte de ırksal üstünlük duygusunun özü aşağı orta sınıftan kaynaklanmıştır.


Alıntı:
Erich Fromm'un Sevginin ve Şiddetin Kaynağı, kitabından.
Dikkatli baktığımızda, çevremizin şikayet yarışçılarıyla dolu olduğunu görürüz. Öyle bir yarıştır ki bu, galip geldiğini sananların aslında yaptığı, ne denli güçsüz ve işe yaramaz olduklarını, hem kendilerine hem de çevrelerine kanıtlamaktır.
Elbette şikayet yarışına katılmayanlar da var; kimsenin dikkatini çekmeyen ve yapacak çok şeyleri olan bu insanların gerçeğe koşulsuz saygısı vardır. Gerçeği bilmek, kabullenmek ve ona göre hareket etmek onlar için vazgeçilmez bir önkoşuldur.
Abartmayan, yalan söylemeyen, alçakgönüllü ve hoşgörülü bu insanlar, kişisel bütünlük içinde yaşama hizmet etmekten mutluluk duyar. Aslında yaşıyor olmanın da bir sorumluluğudur yaşama hizmet etmek. Onları bilmeyiz, duymayız ama toplum akıl sağlığını ve dengesini onlar sayesinde korur. Onlar, gizli kahramanlardır.


Alıntı:Onlar Benim Kahramanım,Kitabının arka kapağında yer alan yazı.
--

(Arif Okurer Doğan Cüceloğluna diyor)
Bir kitabınızda şöyle bir düşünce ifade etmiştiniz: “Ülkedeki tüm ekonomik, yasal, siyasal koşullar aynı kalsa, ama kişisel bütünlük bizim insanımızın hayatına yaşayan bir değer olarak girse, ülkenin sorunlarının yüzde yetmişinden çoğu sorun olmaktan çıkar.”

Eğer insan gerçekleri söylemeyip, hiçbir şey yokmuş gibi davranırsa, ilişki gerçekten çöplüğe dönüşür. Kişisel bütünlük şimdi ve buraya dönük olabilir. Yani kişi şu anda nelerdüşündüğünü ve hissettiğiini olduğu gibi söyleyebilir. Bu süregiden bir dürüstlük ve cesaret ister. Böyle bir tutum içinde ilişki hiçbir zaman çöplüğe dönüşmez.-
Korku nedeniyle, ya da bir menfaat temin etmek nedeniyle veya başka bir nedenle, Arif Okurer olmayı bırakır, bir başkası imiş gibi algılar, düşünür ve davranırsam, o zaman çelişki ilkesine karşı geliyorum demektir. Yani, 'aynı zamanda hem A, hem de A değil olmaz'. İlkesini ihlal ediyorum. Bir insan aynı zamanda ve aynı boyutta hem kendisi, hem de bir başkası olamaz. Eğer, bu ilkeyi ihlal edersem kişisel bütünlük içinde olmuyorum demektir, ve zaman içinde özdeşimimi kaybederim.

Alıntı:
Doğan Cüceloğlu'nun
 Savaşçı, kitabından
---
Kötü, zararlı saldırganlık ve şiddet eylemleri, insanın zihinsel işlevlerinin ürünü olup, kızgınlık, öfke, kin, nefret, düşmanlık duygularıyla beslenen bir tutkudur. Bu tutku, kuşaklar boyu sürüp gelen eksik, hatalı, çirkin, kötü örneklerin insanlığın ortak bilincinde yer almasından kaynaklanmaktadır.
Beslenme, korunma gibi temel fizyolojik gereksinmeler yanında güven, ilgi, sevgi, saygınlık, özgürlük, yaratıcılık, üreticilik gibi ruhsal, toplumsal gereksinimlere doyum bulamayan insanlar, bu tutkuyu daha kolayca benimserler.


Düşünce özgürlüğüne sorumluluk anlayışı getirmek
“Düşünce özgürlüğü” çağdaş insanın ve insanlığı ortak kavramı olup, düşünmek ve doğru karar verebilmek için kaynağı ne olursa olsun sadece bilgi sahibi olmak yeterli değildir. Bilginin bilimsel davranış ve tutum içinde, artniyet ve önyargıdan uzak; inançlardan arınmış, çabuk, kısa, kolay yoldan sonuca ulaşmaktan kaçınan, gerçekçi, nesnel, şüpheci öğeleri içeren, aklın, mantığın, estetiğin, aritmetiğin ile ve kurallarına dayanan bir süreç içinde üretilmesi gereklidir.
Böyle bir süreç içinde oluşan üretken düşünce biçimiyle engelleri aşmak, sorunları çözmek olasıdır. Bu süre düşünce özgürlüğüne sorumluluk anlayışını getirmiştir. (sf: 262)


Alıntı:
Prof.Dr. Ö
zcan Köknel'in, Bireysel ve Toplumsal Şiddet, kitabından.
--

Günümüzün Karmaşık dokusu içinde yorgun düşen bireylerin kendileriyle bütünleştikleri tek sığınakları, özel yaşamlarıdır.
"Özel yaşam, bir iç sorgulamadır. Kişinin kendisiyle hesaplaşmasıdır. Orada da her şey aydınlık değildir. Günışığına dayanamayacak anılar, görüntüyü gölgeleyen beklentiler vardır. Belki de utkunun temelinde hoyratlık, mutluluğun kaynağında bencillik yatıyor. Yumağı çözünce, unutulmak istenen, anlamsız kavgalar, acı veren olaylar ve başkalarınca bilinmemesi gereken daha nice gizler, dökülüp saçılır ortalığa, insan bu, düşe kalka gidiyor işte. Yaralarını örtüp, yazgısını sürüyor. Arada bir kendisini yenileyip yanılgılarından arınmaya çalışıyor. Bunları sergileyip, kişilikleri yıpratmanın yararı yoktur.

Alıntı:

Kaygı, korku, sevgi, karar verme, bilgi arasındaki bağıntıyı düşünme

Her insanın belli bir oranda kaygı ve korkusu vardır, bu normaldir. Hayatın olağan akışını uzun süre bozuyorsa ve/veya algıyı olumsuz şekilde etkiliyorsa, içsel çatışmalar artmış ise nu normal olmayandır, burada durup cesur bir şekilde düşünülmesi gerek.
Nelerden kaygı ve korku duyulur, bu kaygı ve korkular ne kadar gerçekçi, kişimi üretiyor bu kaygı ve korkuları. Nasıl bir hayat anlayışı olmalı ki kaygı ve korkuları daha az yaşanmalı/yaşamalıyım.

İnsan kendi hayatını etkileye bilme becerisine sahip midir veya ne kadar kendi hayatını etkileyebilir, doğuştan gelen genetik faktörler ve olumsuz çevre şartları, kişinin hayatını ne derecede etkilemektedir. Mesela dikkat eksikliği yaşayan bir çocuk kendi iradesini istediği gibi kullanabilir mi, dikkat eksikliği yaşayan çocuk yaptığı çalışmaları eksiksiz bir şekilde bitirmek ister ama dikkat eksikliği yüzünden tam olarak bitiremez ve kendine karşı başarısızlık hissini yaşar, bu kişi, bu durumdan ötürü zaman içinde güven eksikliği yaşar. Güven eksikliği, çoğu durumda çevreden gelen olumsuz değerlendirmelerle de artar. Güven eksikliği sonucu kişide kaygı meydana gelir.  Başka bir misal vereyim, küçüklüğünde kötü bir çocukluk geçirmiş biri -şiddet görmüş, yabancı ve istenmeyen diye dışlanmış, karşılıksız sevgi görmemiş, gereğinden fazla sorumluluk yüklenmiş... - büyüdüğünde bu durumun etkisinde kalarak yaşadığı kötülükleri başkalarına yaşatmaya çalışıyorsa, bu kötü durumdan dolayı içinde devamlı bir huzursuzluk duyuyorsa veya bu huzursuzluk sonucu yaşamı anlamsız buluyorsa bu kişi ne kadar kendi hayatını kendisi etkileyebilmekte? Kendime bu soruları sormadan edemiyorum.

İnsan kendi hayatına bilinçli bir şekilde yön veremediğine inanıyorsa kaygıda yaşamıyor olmalı. Ben ne yaparsam yapayım hayatıma yön veremem, benim kaderim bu... bu gibi düşüncelere sahip insanlar kaygı duygusunu yaşamamak içinde bu hayat görüşlerine sahip olabilirler mi. Hayatını, kendi seçimleri sonucu oluşturduğuna inan kişi daha fazla kaygı yaşar, nasıl bir hayat anlayışım olmalı, secim yaparken neye göre secim yapacağım, gibi sorular sormak kişinin kaygısını artırır -Bu paragrafı yazının içinde açacağım-

Aslında herkes kendini ve çevresini tanımak için sorular sormuştur (insanın anlama gereksinmesi olduğundan sormuştur, yemek içmek gibi) ve kendince yanıtlar bulmuştur veya bu sorulan sorular birileri tarafından cevaplanmıştır, çoğunlukla sorulan sorular çevrenin onayladığı şekilde yanıt bulmuştur veya soruların sorulması çeşitli nedenlerle engellenmiştir. Sorulan sorular kişiyi kaygıya düşürmeye başladığında soruların arkası gelmemeye başlar - kişinin sorduğu sorular çevresini ve kendisini rahatsız ettiğinde (kendisini rahatsız etmesinin nedeni daha önceki düşüncelerine ters cevaplar alması olabilir) kesilmeye başlar - bu sorulara verilen cevaplar çerçevesinde kişiler hayat anlayışlarını oluşturmuştur.

Ben şuna inanıyorum İlk başta insan kendini tanımalıdır (kendini tanımaya adanmak demek tir bu, kendini tanımak bir uğraştır), Kendini tanımak deyince şunlar aklıma geliyor, hangi hal içinde nasıl karar veriyorum, kararlarımda hangi kişisel özelliklerim etkili oluyor, sorgulamadan almış olduğum bilgilerle oluşturduğum kalıp yargılarım var mı, önyargılarım var mı -kalıp yargılarım ve önyargılarım olduğunu öğrendiğimde bu düşünceleri ne kadar değiştirmeye istekliyim -, aldığım bilgiler çevremin onay verdiği bilgiler mi oluyor, çevremin onaylamadığı bilgiler olduğunda ne kadar yeni bilgi almaya istekli oluyorum ve kendim bir bilginin ne kadar derinine inebiliyorum, bu aldığım yeni bilgiler benim yalnızlaşmama neden oluyor ise yinede yeni bilgi almaya ne kadar istekliyim. Olayların gerçekliğiyle, doğruluyla mı ilgileniyorum, yoksa olayların doğrulundan çok benim ondan sağladığım faydamı önemli oluyor benim için. Hangi durumlarda nasıl davranışlarda bulunuyorum, düşüncelerime göre mi hareket ediyorum, duygularıma göre mi, eylemlerim karşısında duygu ve düşüncelerim nasıl şekil alıyor. Hangi duygular içinde olduğum da kaygılanıyorum, kendimi en iyi ne zaman hissediyorum, ben ne istiyorum bu dünyadan ben kimim bu dünyada, benim gereksinmelerim insan olarak neler, nasıl bir varoluşa sahibim, ölünce ne olacağım...

Kaygı ve korkularım olduğunda kafam karmakarışık oluyor bunu yeni yeni fark ediyorum, bunu tamamen fark etmeme bir kız çocuğunun yaşamı vesile oldu. kaygı ve korkularımın neler olduğunu düşündüğümde, şunlar şunlar diyebiliyorum ama kaygı ve korkularımın farkına varmak bunları aştığım anlamına gelmez, bu kaygı ve korkularla karşılaştığımda, güçsüz duruma düştüğümü ve düşündüğüm gibi baş edemediğimi gördüm, kaygı ve korkularım neler olduğunu sıralarsam; insanların beni güçsüz, değersiz görmesinden kaygılanıyorum, beni beğenmiyeçeklerinden, sevmeyeçeklerinden kaygılanıyorum, kendimi devamlı yaptığım işin en iyisini en üstününü yapmaya çalışıyorum – mükemeliyetcilik-. Rahatlık beklentisi, rahat bir dünya hayali- durumu olduğu gibi kabul edememe, kafamda kurguladığım hayatın olmamasından korkma. Bir aralar kendimi olmadığım gibi gösteriyordum ve bu olmadığım gibi gösterdiğim için, bu olmayan beni koruyamayacağım kaygısı yaşıyordum. Kaygılarımdan bir diğeri de değerlerimi yaşatamamak kaygısı, değerlerim bedenimden çok daha değerli beni ben yapan şeyler, bunların yok olması benimde yok olmam anlamına geliyor, değerlerimin yok olması ile bu dünyada bedenen yok olmayacağım ama benliğimin hayattan zevk almadan yaşaması, huzursuz, hareketsiz, itatkar bir kişilik –hırcın veya sessiz, değerlerimi yitirdiğimden dolayı böyle bir kişilik yapısına bürünme kaygısı. Yaşadığım kaygılardan bir diğeride benim kendi kendime kafamda ürettiğim yanlış fikir yürütmelerdi, bu yanlış yürütmeleri hangi zamanlarda yaptığıma baktığımda kendi kendime şunu dedim, baskı ve zorlanma anlarında yanlış akıl yürütmeleri yapıyorum, bu anlarda akıl olayları/verileri değerlendirirken genelde olumsuz bir işleme tabi tutuyor veya verileri aşırı olumlu değerlendirmelerde bulunuyor, eksik verilerle hareket etmeye ve kesin bir çıkarımda bulunmaya yatkın oluyorum. Başka bir kaygımda kendi kendime koyduğum yüksek beklentilerin gerçekleşmemesi idi -belkide insan yüksek beklentiler peşinde koşmayı seviyor, pozitif bilim belkide insan beklentilerini sınırlamak için de gereklidir, pozitif bilim görülenin/olması gerekenin peşindedir- beklentilerimi gerçekçi şekilde oluşturmadığımdan hayal kırıklıkları yaşıyordum, beklentilerimi oluştururken genelde duyduğum yoksunlukların etkisinde kalıyordum, kaygılarımı dindirmek için bir çıkış yolu arıyorum ve bu çıkış yolu genelde akla uydurmaları yapmak, savunma düzenlerini kullanmak idi, şimdi bunu yapmamak için daha sağlıklı kararlar almak için kaygılarımı azaltmaya çalışıyorum, çünkü bu akla uydurmaları ve savunma düzenlerini kullanarak kendimi bir süre rahatla ta biliyorum ve uzun süre akla uydurmaları ve savunma düzenlerini kullandığımda hiç bir işte başarı sağlayamıyorum, belli bir süre sonra olaylara karşı duyarsızlaşma baş gösterebiliyor da, kaygılarımı azaltmak diyorum ama kaygılarımın azalması sanki benim irademin dışında olan bir şeylerin kontrolündeymiş gibi geliyor bazen veya kaygıları azaltmak için kişinin kendisine karşı bilinçli bir etki uygulaması gerekir, şunu dillendiririm aslında sağ solda insan kendi hayatına yön verebilir, en basitinden öfkelendiğimde verdiğim cevaplar beni çok yansıtmıyor, bir çok insan öfkelendiğinde öfkelendiğini bilir, ama öyle duygular var ki aslında verdiği kararların bu duyguların altında iken verdiğini bilmez, sadece kararlarımızı etkileyen duygularımız değil, yoksunluklarımızdırda. Mesela, bir erkek varoluş gereksinmelerinden biri olan cinsellik ihtiyacını yıllarca karşılayamamıştır ve bu kişiye bir kız ilgi gösterdiğinde bu kıza hemen bağlanma şeklinde bir birliktelik gösterebiliyor, erkek kendi değerlerini bir kenara atabiliyor, aslında erkek kızı sadece cinsel açıdan çekiçi buluyor ve evlenme kararı alabiliyor, erkek evlilik gibi bir birlikteliğin gerçekleşmesi için cinselliğin yeterli olmadığını bildiği halde, burada erkeğin yaşadığı görülen bir yoksunluktur- temel ihtiyaçlarını (barınma, yemek) karşılayamayan birine yoksul denir, yoksullukta yoksunluklardan biridir- ama bazı yoksunlukların bu kadar kolay farkına varılamıyor, insan tüm yaşam gereksinmelerine yanıt vermediğinde yoksunluklar yaşayabiliyor, ama insan kendi kendine de yoksunluk yaratabiliyor.

Benim korktuğum ve kaygılandığım bazı şeylerin bana bu şeylerden korkmam ve kaygılanmam gerektiği öğretilmiş olduğunu fark ettim, insanlar isteklerini ve dediklerini yaptırmak için karşı tarafı korkutarak yaptırmaya çalışır, beni korkutan kişi en çok neden korkuyor ve kaygılanıyor ise benide isteklerini yaptırmak için onunla korkutuyor ve kaygılandırıyor. Korkmam ve kaygılanmam gereken şeyleri bu kişi bana bilinçli olarak öğretmiyor aslında. Bir örnek vereyim, evli bir kadın ve çocukları olan biri, bu kişinin en çok korktuğu şey anne ve babasının ölmesi imiş -küçükken ve olgunluk çağında iken de korkuyor-. Bu kadının çocukları olduğun da çocuklarına bilinçsiz bir şekilde en çok korkmaları gereken şeyin "anne ve babasından yoksun kalmaları" düşüncesini bilinçsiz bir şekilde öğretiyor. Anne kendi isteklerini her yaptırmak istediğinde, çocuklarına kendini yok etmek/kendine zarar vermek ile korkutur olmuş. Bu durum karşısında genç çocuk kendi istekleri ve annesinin istekleri arasında kalır olmuş -çocuğa en çok korkması gereken şeyin anne ve babasının yok olması ve zarar görmesi öğretilmiş idiya- genç çocuk annesinin yok olmasına katlanamayacağı içinde senelerce annesinin isteklerini yapmaya devam etmiş. Yıllar içinde çocuk kendini açık ceza evinde hissetmeye başlamış -çünkü kıpırdayamaz olmuş bu durum karşısında- büyük çelişkilerden sonra annesinin ve babasının yok olmasını göze almaya karar vermiş -bu yollardan biri idi...-, bunu göze aldığında – yani, artık anne ve babasının yok olmasından ve zarar görmesinden korkmamaya başladığında- annesi isteklerini yaptırmak için kendi korktuğu şeyle genç çocuğu korkutarak isteklerini yaptıramamaya başlamış. Genç çocuk işte o an açık ceza evinden çıkıp, kendi düşüncelerini biriktirmeye -yani genç çocuk özgürlüğüne kavuşmuştur- fikirlerini serbestçe baskı olmadan oluşturmaya başlamıştır. Özgürlüğüne kavuşan genç; yoksun kalma pahasına, yalnız kalma pahasına, onu var eden değerlerin yok olmasını göze almıştır – aslında korktuğumuz ve kaygılandığımız bunlardır, korku ve kaygılarını yenmiştir -.

Yaşam gereksinmelerinden birisi insanın kendini birşeyler yapabiliyor, işe yarıyor olarak görmesi, böyle göremediğinde kendini bir hiç gibi hissetmeye başlıyor ve bu kişide kaygı yaratıyor.
İnsan hakkı olduğunu düşündüğü hayatın birileri tarafından engellenmesine gelemez, insan engellendiğinde çoğunlukla duygularında bozulmalar oluşuyor, algısı bozuluyor, artık görmek istediği gibi bir hayatı görmeye başlıyor, olayları kendi görmek istediği gibi görüyor, en kötüsüde ondan birşeylerin çalınmışlık, çıplak bırakılmışlık duygusu yaşıyor. İnsan hem iç çatışmalar hem de dış etkenlerden dolayı, kendi kararlarını baskı ve zorlama olmadan, kendi farkında olarak alamıyorsa bu kişi özgür değildir, özgürlük gerçekleşmez ise bu kişide hayata karşı yıkıcı eylemleri göstermesine neden oluyor. Aslında yıkıcı eylemde bulunarak kendini rahatlatmaya çalışıyor, bu kişi paylaşma, affetme, karşı tarafın düşüncelerini dinleme, karşı tarafı kendi ayakları üzerinde tutmaya çabalamaz, kendi kişiliğini yapay üstünlükler üzerine kurmaya başlar, biz ve onlar ayrımını sık sık yapar, birde kendinin elinden herşey hemen gidecekmiş duygusuna kapılır.

Akla uydurmaların ve savunma mekanizmalarının karar verirken ki etkilerini daha iyi açmaya çalışayım, zamanında karar verirken akla uydurmaları çokça yaptım, konuşmalarda ve davranışlarımda da çeşitli savunma düzenlerini kullandım – yalan söyleme, olayı yüceltme, abartma, küçümseme, değersizleştirme, genelleme, yansıtma, olayı olumlu değerlendirme, çekingenlik, bence kekelemekte (kekeme uzmanı değilim, farklı kekemelikler var, bende ki kekemeliği düşünüyorum.) bir savunma mekanizması, güzel atasözleri vardır bu savunma düzenleri için, mesela kedi eremediği ciğere mundar dermiş (küçümseme). Kişi benliğini kaygıdan ve korkudan korumak için savunma düzenlerine başvurur. Çelişkili durumdan kurtulmak isteyen bir kişi çeşitli yöntemlerle bu çelişkili durumu hafifletmeye çalışır, benliği içinde bulunduğu duruma katlanamaz hale gelir ve çeşitli akla uydurmalara, savunma düzenlerine başvurmaya başlar, çok basit bir misal vereyim, sigara icipte sigara içmenin kötü olduğunu düşünen birini tanıdım ve sigara içip içmeme arasında çelişki yaşıyordu bu çelişkiyi hafifletmek için, sigara hakkında yazılmış çok küçük bir olumlu haberi alıp çok olumlu bir habermiş gibi düşünmeye başlıyor, sigara içen kişi söyle diyordu, sigara içenlerde ölüyor sigara içmeyenlerde gibi söylemler diyordu, yani bir gün söylediğini birgün söylediği tutmaz, olayın bir tarafını görür bir tarafını görmez, herhangi bir alanda bilgi edinileceği zaman o alanda daha önce geliştirilmiş yöntemlerden yararlanılmadığı zamanlarda da insanların çoğu olayın bir tarafını görür de, olayın o olgu içinde ne yer kapladığını bilemez çoğu zaman, küçücük bir olay için koca sistemi eleştirmeye kalkar, güzel atasözleri vardır bu olay için -bir pire için koca yorganı yakmış derler ya- Akla uydurmaları yapmamak için bir bilgiyi alırken o bilgi alanındaki yöntemin/metodun yol göstericiliğinden yararlanmalı dır, bilimsel araştırma yöntemleri uygulanmalı dır diyeceğim ama bunların uygulanması yeterli gelmiyor bana, bunları uygulamak için insanın kaygı ve korkularını azaltması gerekli ve sonucunda iyi bir ruh hali içinde olur, belki ruh sağlığı yerinde olan insan bu yöntemleri kendiliğinden yapabilir, ruh sağlığı yerinde insan kaygıları ve korkuları az olan insandır, kaygıları ve korkuları az olan insan daha az akla uydurmaları ve savunma düzenlerini kullanır, algısı daha iyidir. 

Seçim yaparken yaşadığımız kararsızlık yüzünden de bir kaygı yaşarız - seçim kaygısı yaşadığım kaygıların başında gelir kendisi :)-. Seçim yaparken iki nedenden dolayı kaygı yaşıyorum -birinci nedenden dolayı pek yaşamıyorum artık-. Birinci neden başkalarının tutumunu düşünmem, örneğin başkaları tarafından benim yaptığım hareketler nasıl görülecek, beceriksiz olarak mı görüleceğim gibi, birde yapacağım kötü, hatalı, zararlı davranışlardan sonra kendime olan güvenimi, saygınlığımı yitirme endişesi - şimdi, her defasında hatalı, zararlı davranışımın farkına vardığımda, daha sağlıklı kararlar verme umuduyla, bu hatalardan, zararlardan birşey öğreniyorum, ve her defasında daha hatasız daha gerçekçi olmaya başlıyorum hayatta, buda bana kendime güvenimi ve saygınlığımı yitirttirmiyor-  yaşadığımdan dolayı seçimlerimde çok zorlanıyordum. ikinci neden ise normal gündelik karar vermeler değilde, kişiye göre uç seçimlerde, veya önemli olarak görülen seçimlerde seçim yapmakta zorlanıyorum ve bu durum bende kaygı yaratıyor -kaygının fiziksel belirtileri vardır (kişiye göre değişir, bende sırt ağrısı ve göz seğirmesi oluyor) veya istemsiz olarak bazı fiziksel hareketlerin yapılarak rahatlamaya çalışılmaktadır)- bu durumlarda insan doğrulanmış bir yol arar, çoğu insan yolun doğruluğundan çok kaygısını azaltacak bir yolu bulma peşindedir, bunun içinde çoğu insan çevrelerinden buldukları örf ve adetleri, inançları, hayat anlayışlarını benimserler. Bunları benimsemeyen kişi -sorguladıktan sonra belki bazılarını benimseyen-, böyle durumlar kişide bir gerilim yaşatır ama bu gerilimin normal bir durum olduğunu algılayan kişide gerilim yaratmamaya başlar.
Çoğu kişi değişimi sevmez değişim demek belirsizlik demektedir, değişimin olmaması seçimin de olmaması demektir böylece seçim kaygısı yaşamaz.

 insan güven içinde olmak ister güven içinde olmak için çabalar uğraşır, mesela güvende olmak için para biriktirmeye (korkunun çok olduğu yerde artar), mal sahibi olmaya adar kendini.
Bir de insan yalnız kalmaktan korkar. Yalnız kalmaktan korkmasının nedeni bence, İnsan toplum içinde kendini tanıdığından (düşüncelerini toplum içinde sınayabilir ancak. Kişi düşüncelerini eyleme nasıl geçiriyor: eyleme geçirirken nelerle karşılaştığında, hangi duyguları etkili olduğunda eyleme geçirmekte zorlanıyor. Kişi duygularını insanlarla ilişkiler kurduğunda öğrenebilir...) insan uzun süre yalnız kaldığında, hayatla gerçekliğini kaybetmekten korkar, belkide kaygılanmaktadır. İnsan karşısında konuşabileceği, kokusunu, tenine dokunabileceği birilerini görmek ister. Yalnız kaldığında hayata karşı gerçekliğini yitirmekten korktuğundan dolayı insan sahte birliktelikler geliştirebiliyor, ama sahte birliktelikler insanları yalnızlıktan korurken insanın kendisine yabancılaşmasına neden olabilir. İnsan kendini bir yere ait hissetmek ister, bir yerde değer verildiğini görmek kişiye haz verir, kendini bir yerde göstermek isteği vardır, kendini birilerine kabul ettirmek isteği vardır. Kişi yalnızlık yaşamamak için çoğu zaman çoğu kişi doğru bilgi ile ilgilenmez, onda yalnızlık duygusunu yaşatmayacak kişilerin bildiğine değer verir, o yönde bilgi toplamaya çalışır, bilimsel bir bakış açısıyla belli bir yöntemle toplamaz bilgiyi, ben çoğu insanın böyle davrandığını biliyorum, bir olguya objektif bakış açısını sağlamayan insana bazen kızıyorum, benim anlattıklarıma karşı bu durum yapıldığında daha fazla kızıyorum aslında, bu durumları bilmek bende nasıl bir bakış açısı sağlıyor derseniz, her davranışın altında bir nedenin yattığını biliyorum, her davranışın altında yatan nedeni araştırmak bazen beni yoruyor, ama davranışların altında yatan nedenleri anladığımda, çoğunlukla karşı tarafa o olay hakkında bir tepki koymanın, veya benim öfkelenmemin bir işe yaramadığını biliyorum, bu davranışları kişinin aşması için bazı düşüncelerin değişmesi, kaygıların ve korkuların hafiflemesi gerekir, yoksunlukların giderilmesi gerektiğini, algının değişmesi için çoğunlukla duyguların değişmesi gerektiğini biliyorum, bunların değişmesi sonucunda kişide iyi bir bilgi işleyişi olabilir. Ama şunu söylemeliyim ki kişi düşüncelerini bire bir uygulamaya aktaramayabiliyor. Ben de bazen düşüncelerimi eyleme geçirirken bire bir düşüncemi eyleme geçiremiyorum, öyleyse ben düşüncelerimi gerçek hayattın içinde oluşturmuyor muyum, veya insan böyle birşeymi gibi bir soru aklıma geliyor.

İnsan yaşamında bazı işlevsel olmayan durumlar ortaya koyabilmekte – olay geçtikten sonra bile sanki bu olay devam ediyormuş gibi davranmaya devam eder- işlevsel olmayan davranışlar tabi insan ilişkileri olumsuz etkiler, yanlış değerlendirmelerde bulunabilir. Bende böyle işlevsel durumların olabileceği hiç aklıma gelmezdi, ama başımdan şöyle bir olay geçti bir keresinde, dedem bir hafta kadar akciğer kanserinden hastanede yattı bende yanında yattım, ardından 14 gün kadar çok yoğun bakımda kaldı, ve 14 gün boyunca her gün hastaneden bir haber bekledik ve hergün hastaneye gittik -kaygılı bir bekleyiş vardı- annemin telefonu her çaldığında bir tedirginlik yaşadık -hastaneden dedemin durumu ile ilgili haber anneme veya yengeme gelecekti-, ve dedemin ölüm haberini benim yanımda iken yengem aldı, ben hiç ağlamadım ve katı bir şekilde şimdi ne yapmamız gerek diye düşündüm, dedemin ölümünden sonra bir iki ay boyunca annemin telefonunun sesini duyduğumda, kaygılı bekleyişteki tedirginliği yaklaşık olarak yaşadım. Bu durum bazı kişilerde kalıcı olabiliyor, ikili ilişkilerde böyle durumlar olduğunda ilişkileri olumsuz etkileyebiliyor.

Kendimde senelerce gözlemlediğim bir şey oldu hemen bir konudan bıkma, konudan konuya atlama, konuyu bir alanla sınırlandıramama, konuya odaklanamama odaklanmaya çalışırken başka düşüncelerin kafama gelmesi idi, bunların altında yatan nedenlerin başında duygusal yoksunluk, sorunlara çözümler üretememek ve belkide genetik eksiklikler var. Bir kız çocuğu tanıyorum, ailesinde şöyle durumlar var, anne ve baba kavga eder, kızın annesi ve birlikte oturdukları kaynana devamlı kavga eder, annenin beklentilerinin gerçekleşmemesi ve kocasının karısına iyi davranmaması yüzünden - anne kızının her hareketini öfkeyle, şiddetle engellemekte, kız çocuğunda üç dört yıl aradan sonra şöyle birşey gözlemledim matematikte hesapların yapılmasında zorluk yaşamaya başladı, okulda ki öğretmende çocuğun okulda yoğunlaşmakta zorlandığını söylemiş anneye, çocuk duygusal yoksunluk yüzünden kafası karışık dikkatini toplayamaz oldu. Hep içinde bilemediği bir huzursuzluk, eksik kalma, tamamlanamamışlık yüzünden bir konuya dikkatini toplayamamakta, aşağılandığından dolayı zamanla bu aşağılanmanın verdiği açı yüzünden büyüklenmeye gidebiliyor, bu büyüklenme yüzünden ilişkilerinde empati kuramaz oluyor, hep yapabildiği işten fazlasını yapma peşinde koşabiliyor insan.

Eşit ilişkilerin olmadığı yerde -acımanın, cinsiyet ayrımının, sınıf ayrımının...- devamlı kavga ve gürültünün olduğu, karşılıksız hiç bir işin yapılmadığı, toleransın sıfır olduğu, kişilerin isteklerine değilde etrafın isteklerine önem verildiği, kişilerin özel hayatlarının ulu orta serildiği -kişilerin kendi iç dünyalarıyla hesaplaşmalarına izin verilmeden yıpratıldığı ortam- ve şiddetin yaşandığı -sözel, duygusal, sosyal, fiziksel acıdan şiddetin yaşanması- bir ortamda sevgi olmuyor. Sağlıklı olan bir sevgi kişiye güven verir - tedirginliğin hakim olduğu ve güvensiz bir ortamda bulunan bir kişi güven sağlamak için sevgi arayışına girebilir, ama bu çok sağlıklı bir karar değildir, genelde böyle durumlarda verilen kararlar sonucunda oluşan ilişkiler pek sağlıklı olmuyor, aşırı bağlanma şeklinde birliktelikler oluşabiliyor -sağlıklı birliktelikler oluşması için bence kişilerin kaygı ve korkularının az olması gerek. İhtiyaçlarını karşılayabilen, kendi ayakları üzerinde korkusuzca durabilen, yaratıcı kişiler daha iyi birliktelikler kurabiliyorlar. Tedirgin ve güvensiz ortamda bulunan kişiler, gözlemlediğim kadarıyla çevrenin kendilerini sevecek şekilde davranmaya çalışıyorlar, aşırı bir ilgi ve sevgi beklerler-
Şöyle bir durum var sevildiğini hisseden kişi kaybetme korkusunu az yaşar, bu kişi yanlış yapma telaşını daha az yaşar, çünkü aid olduğu bir yer vardır o kişinin, aidlik hisseden kişi şunları hisseder herhalde; birilerinin o kişiye değer verdiğini hisseder, onun varlığı birileri tarafından önemsendiğini, benim varlığımdan ötürü birileri mutlu oluyor, bu hayatın içinde bende bir yerlerde bir işe yarıyorum, yanlız değilim gibi düşünceler içinde dir -bir kişi bir yere kendini aid hissetmek için, o yere aid olması için istenen davranışları yapmaya başlayabilir, kişinin edindiği bilgiler diyelim ki, kişiyi aidiyet hissettiği ortamın ortak düşüncelerine, davranışlarına, inançlarına ters gelecek bilgiler ediniyor. Bunun sonucunda bu kişi hiç bir kişi ve topluluk tarafından hiç benimsenmiyor ve bunun sonucunda yanlız kalıyor, düşüncelerine, davranışlarına önem verilmiyor diyelim, insan olmaktan dolayı bile bir değer görmüyor, böyle haller içinde kalan kişi kendini iyi hissetmeye bilir, yanlızlık çeker ama bu kişi hayatta doğruları ilke edinmiş ise yukarıdaki durumlar karşısında kendini kaygılı ve huzursuz hissetmez. Aidiyet duygusu hisseden kişiler -veya ne pahasına olursa olsun kendine doğruluğu ilke edinmiş kişiler- sorgulamaktan korkmaz, soru sormayı iyi yapar, böyle olmayan kişiler daha az sorgular -sorgulama yerine çoğunluğun dediğine uyum göstermeye çalışır-.

Umutsuzluğa değinmek istiyorum biraz, umutsuzluk genelde beklentiler gerçekleşmediği zaman ortaya çıkan bir yok olma duygusu, insanların birçoğu beklentilerini oluştururken kendi dışındaki birçok değişkeni dikkate almadan kendi arzularına ve isteklerine göre gelecek zamanı şekillendirmeye kalkıyor, adeta 'zamanı hapsetmeye' kalkıyor -şu olursa şu olur-, olaylar zaman içinde değişiyor, kişiler zaman içinde değişiyor (birçok anne ve baba yeni doğmuş çocukları hakkında bile gelecek ile ilgili bir çok beklentiye giriyor, bir insan üzerinde beklentiye girmek kadar saçma bir şey olamaz bence) ve bizim dışımızda gelişen bir çok olayıda kontrol altına almaya çalışıyoruz, böyle beklenti oluşturulduğunda genelde beklentiler gerçekleşmiyor ve sonucunda umutsuzluk yaşanmakta, umutsuzluk gelecek ile ilgili kaygılar yaşamamıza neden olmaktadır. İstediğimiz, arzuladığımız, gerçekleştirmek istediğimiz bir durum karşısında, elimizden geleni yapmak, yani elimizdeki verilerle hareket etmesini öğrenmek gerek, sonuçlar benim eylemim ve bir çok etkenin meydana gelmesi sonucu oluşur genelde, ben benim eylemimle ilgilenmeyi öğrenmem gerek.


Duran Aydoğmuş